GİB'in Kısıtlı YMM Listesi Uygulaması Hukuka Uygun mu?

Anayasa Mahkemesi, 11 Şubat 2026 tarihli ve 2020/40204 başvuru numaralı kararında, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanan "kısıtlı Yeminli Mali Müşavir (YMM) listesi" nedeniyle açılan davanın incelenmeksizin reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir.

Karar, yalnızca bireysel başvuru açısından değil, aynı zamanda idarenin kanunda açıkça düzenlenmemiş uygulamalarının yargısal denetimi bakımından da önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.

Olay Nasıl Başladı?

Başvurucu YMM, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından herhangi bir resmi bildirim yapılmaksızın "kısıtlı YMM listesi"ne alındığını ileri sürmüştür.

Başvurucuya göre;

• düzenlediği tasdik raporları doğrudan işleme alınmamış,
• raporların önce Başkanlığa gönderilmesi istenmiş,
• müşterilerinin KDV iadeleri gecikmiş,
• bazı mükellefler sözleşmelerini feshetmiştir.

Başvurucu, bu uygulamanın kanuni dayanağının bulunmadığını ileri sürerek işlemin iptalini istemiştir.

Yerel Mahkemeler Davayı Neden İncelemedi?

Ankara 17. İdare Mahkemesi farklı bir değerlendirme yapmıştır.

Mahkemeye göre dava konusu işlem;

• yalnızca idarenin kendi iç yazışması niteliğindedir,
• kesin ve yürütülebilir bir idari işlem değildir,
• bu nedenle idari davaya konu olamaz.

Bu gerekçeyle davanın esasına girilmeden dava reddedilmiştir.

İstinaf başvurusu da aynı gerekçeyle reddedilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Ne Dedi?

Anayasa Mahkemesi ise olayın yalnızca şekline değil, uygulamadaki fiili sonuçlarına bakmıştır.

Mahkeme kararında özetle şu tespitler yapılmıştır:

• Başvurucu gerçekten kısıtlı listeye alınmıştır.
• Düzenlediği bütün tasdik raporları özel incelemeye tabi tutulmuştur.
• Vergi daireleri raporları doğrudan sonuçlandırmamaktadır.
• Bu durum başvurucunun ekonomik ve mesleki faaliyetlerini doğrudan etkilemektedir.

Dolayısıyla söz konusu uygulamanın yalnızca kurum içi yazışma olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Mahkemeye Erişim Hakkı Neden İhlal Edildi?

Anayasa'nın 36. maddesi herkesin mahkemeye başvurma hakkını güvence altına almaktadır.

AYM'ye göre;

bir işlemin gerçekten hukuki sonuç doğurup doğurmadığı incelenmeden davanın reddedilmesi, bireyin mahkemeye erişimini fiilen ortadan kaldırmaktadır.

Mahkemelerin;

"Bu yalnızca iç yazışmadır."

şeklindeki soyut değerlendirmeyle yetinmeleri yeterli görülmemiştir.

Çünkü uygulama fiilen başvurucunun mesleğini icra etmesini zorlaştırmaktadır.

Kararın En Önemli Hukuki Mesajı

Kararın en dikkat çekici yönlerinden biri şudur:

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nda YMM'ler hakkında uygulanabilecek yaptırımlar ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.

Bunlar arasında;

• uyarma,
• kınama,
• geçici meslekten alıkoyma,
• "yeminli" sıfatının kaldırılması,
• meslekten çıkarma

bulunmaktadır.

Ancak Kanunda;

"Kısıtlı YMM listesi"

adı altında herhangi bir yaptırım yer almamaktadır.

Anayasa Mahkemesi de kararında, idarenin böyle bir uygulamayı hangi kanuni yetkiye dayanarak gerçekleştirdiğinin mahkemeler tarafından hiç tartışılmadığını özellikle vurgulamıştır.

Bu tespit, kararın belki de en önemli hukuki yönünü oluşturmaktadır.

AYM GİB'i Haksız mı Buldu?

Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi;

"GİB'in işlemi hukuka aykırıdır." şeklinde bir karar vermemiştir.

Verilen karar;

mahkemelerin davayı incelemeden reddetmesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ilişkindir.

Bu nedenle dosya yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 17. İdare Mahkemesine gönderilmiştir.

Yani bundan sonraki aşamada idare mahkemesi, işlemin hukuka uygun olup olmadığını esas yönünden değerlendirecektir.

Kararın YMM'ler Açısından Sonuçları

Karar, yalnızca başvurucu açısından değil, bütün YMM camiası bakımından önem taşımaktadır.

Bu karar sonrasında;

• mesleki faaliyetleri fiilen kısıtlanan YMM'lerin dava açabilme imkânı güçlenmiştir,
• idarenin "iç yazışma" savunması tek başına yeterli görülmeyebilecektir,
• idari işlemin fiili sonuçları daha fazla önem kazanacaktır,
• kanunda düzenlenmeyen idari uygulamaların yargısal denetimi genişleyebilecektir.

İdare Hukuku Açısından Değerlendirme

İdare hukukunda temel ilke, idarenin ancak kanundan aldığı yetkiyi kullanabilmesidir.

Bir idari işlem;

• kişilerin haklarını etkiliyorsa,
• ekonomik sonuç doğuruyorsa,
• mesleki faaliyetleri sınırlandırıyorsa,

yalnızca "kurum içi yazışma" olarak nitelendirilmesi her zaman mümkün olmayabilir.

Anayasa Mahkemesinin bu kararı, özellikle "fiili etkisi bulunan idari işlemler" bakımından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

Sonuç

Anayasa Mahkemesinin bu kararı, yalnızca bir bireysel başvurunun kabul edilmesinden ibaret değildir.

Karar, idarenin kanunda açık dayanağı bulunmayan uygulamalarının yargısal denetimi bakımından önemli ilkeler ortaya koymaktadır.

Özellikle Yeminli Mali Müşavirler hakkında uygulanan ve mesleki faaliyetleri fiilen etkileyen işlemlerin, yalnızca "iç yazışma" olduğu gerekçesiyle yargı denetimi dışında bırakılmasının Anayasa'nın 36. maddesi kapsamında korunması gereken mahkemeye erişim hakkını ihlal edebileceği açık biçimde ortaya konulmuştur.

Yeniden yapılacak yargılama sonunda verilecek karar ise, Gelir İdaresi Başkanlığının "kısıtlı YMM listesi" uygulamasının hukuki geleceği bakımından belirleyici olacaktır.

Eser Sevinç

Yeminli Mali Müşavir