Türkiye'de kurulu şirketlerin yurt dışından satın aldıkları malları Türkiye'ye getirmeden başka bir ülkedeki müşterilere satmaları, transit ticaret olarak adlandırılmaktadır. Transit ticaretten elde edilen kazancın kurumlar vergisi açısından nasıl vergilendirileceği ve ihracat kazançlarına uygulanan 5 puanlık kurumlar vergisi oran indiriminden yararlanıp yararlanamayacağı, özellikle yabancı ortaklı şirketler bakımından önem taşımaktadır.

2026 yılı itibarıyla mevcut mevzuat ve Gelir İdaresi Başkanlığı açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, belirli şartlar altında transit ticaret kazançlarının ihracat faaliyetlerinden elde edilen kazançlar kapsamında değerlendirilerek kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanabileceği görülmektedir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:

Transit ticaret KVK'nın 10/1-ğ maddesindeki hizmet ihracatı kazancı indirimi kapsamında değildir. Buna karşılık KVK 32/7 kapsamında ihracat faaliyetlerine ilişkin 5 puanlık kurumlar vergisi oran avantajından yararlanabilir.

Bu ayrım, uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.

Transit ticaret nedir?

Transit ticarette Türkiye'de kurulu bir şirket, yurt dışından satın aldığı bir malı Türkiye'ye ithal etmeden başka bir ülkedeki müşteriye satmaktadır.

Örneğin:

Çin → Türkiye'deki şirket → Almanya

şeklindeki ticari işlemde mal Çin'den doğrudan Almanya'ya gönderiliyor ve Türkiye'ye hiç girmiyorsa transit ticaret söz konusu olabilir.

Basit bir örnek:

• Çin'den alış: 10 milyon TL
• Almanya'ya satış: 12 milyon TL
• Ticari kazanç: 2 milyon TL

Burada Türkiye'de kurulu şirketin elde ettiği 2 milyon TL kazancın kurumlar vergisi açısından değerlendirilmesi gerekir.

Transit ticaret kazancı kurumlar vergisine tabi midir?

Türkiye'de kurulu bir şirket, yabancı ortaklı olsa dahi kural olarak Türkiye'de tam mükellef kurum statüsündedir.

Dolayısıyla transit ticaretten elde edilen ticari kazanç, şirketin kurum kazancının belirlenmesinde dikkate alınır.

Burada şirketin ortaklarının;

• Almanya'da,
• İngiltere'de,
• ABD'de,
• Çin'de

bulunması sonucu değiştirmez.

Önemli olan kazancı elde eden şirketin Türkiye'deki vergisel statüsüdür.

Ancak kazancın kurumlar vergisi matrahına dahil olması ile kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması birbirinden farklı konulardır.

KVK 32/7 kapsamında 5 puanlık indirim

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. maddesinin yedinci fıkrasında, ihracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması öngörülmektedir.

Bu düzenleme 2023 hesap döneminden itibaren 5 puan olarak uygulanmaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın güncel açıklamalarında da ihracat yapan kurumların gerek mal gerekse hizmet ihracından elde ettikleri kazançlara, şartların sağlanması halinde 5 puanlık kurumlar vergisi oran indirimi uygulanabileceği belirtilmektedir.

Transit ticaret de ihracat kapsamında değerlendiriliyor

Konunun en önemli noktası burasıdır.

1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin 32.1.2.5. "İhracat faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması" bölümünde, yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye girmeksizin başka bir ülkedeki müşteriye satılması suretiyle ihraç edilmesi halinde, bu faaliyetten elde edilen kazanç için 5 puanlık indirimden yararlanılabileceği açıkça belirtilmektedir.

Dolayısıyla mevzuat açısından şu sonuç ortaya çıkmaktadır:

Yurt dışından alış

↓

Mal Türkiye'ye girmiyor

↓

Başka bir ülkedeki müşteriye satış

↓

Transit ticaret

↓

İhracat faaliyeti kapsamında değerlendirme

↓

Şartları sağlıyorsa KVK 32/7 kapsamında 5 puanlık oran indirimi

Bu nedenle transit ticaret yapan bir şirketin "mal Türkiye'den çıkmadığı için ihracat değildir" şeklinde değerlendirilmesi, KVK 32/7 uygulaması bakımından doğru değildir.

KVK 10/1-ğ ile KVK 32/7 birbirinden ayrılmalı

Transit ticaret konusunda en önemli kavramsal ayrımlardan biri budur.

KVK 10/1-ğ

Belirli şartları taşıyan hizmet ihracatına ilişkin kazanç indirimi düzenlemesidir.

Örneğin;

• yazılım,
• mühendislik,
• tasarım,
• muhasebe,
• veri işleme,
• çağrı merkezi

gibi hizmetler belirli şartlarla bu kapsamda değerlendirilebilir.

Transit ticarette ise bir mal ticareti bulunmaktadır.

Bu nedenle transit ticaret kazancı KVK 10/1-ğ kapsamında hizmet ihracatı kazancı indirimi değildir.

KVK 32/7

Buna karşılık KVK 32/7, ihracat yapan kurumların ihracattan elde ettikleri kazançları için kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanmasını düzenlemektedir.

Transit ticaret de Tebliğde bu kapsamda açıkça belirtilmiştir.

Özetle:

2026'da 5 puanlık indirim nasıl uygulanıyor?

Mükellefin yalnızca ihracat faaliyetinden kazanç elde etmesi halinde hesaplama görece basittir.

Örneğin şirketin;

Transit ticaret kazancı: 5.000.000 TL

olsun.

Şirketin başka faaliyetleri yoksa ve diğer şartlar da sağlanıyorsa, söz konusu kazanç için yürürlükteki kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması gündeme gelir.

Ancak şirket hem ihracat hem de yurt içi faaliyet yürütüyorsa hesaplama farklılaşır.

İhracat kazancı ile diğer kazançların ayrıştırılması

1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nde, ihracat faaliyetinin yanında başka faaliyetlerin de bulunması halinde, 5 puanlık indirim uygulanacak matrahın belirlenmesinde ihracattan elde edilen kazancın ticari bilanço kârına oranlanması gerektiği açıklanmaktadır.

Örneğin:

Ticari bilanço kârı: 10 milyon TL

Transit ticaret kazancı: 3 milyon TL

Kurumlar vergisi matrahı: 8 milyon TL

ise, indirimli orana tabi matrahın belirlenmesinde transit ticaret kazancının toplam ticari bilanço kârı içindeki payı dikkate alınacaktır.

Basitleştirilmiş olarak:

3.000.000 / 10.000.000 = %30

8.000.000 × %30 = 2.400.000 TL

Bu örnekte 5 puanlık oran avantajı uygulanacak matrah 2,4 milyon TL olarak ortaya çıkabilir.

Ancak gerçek hesaplamada müşterek giderler, faaliyetlere ilişkin maliyetler ve diğer gelir/gider unsurlarının doğru şekilde ayrıştırılması gerekir.

Kazancın doğru tespit edilmesi

5 puanlık avantajın uygulanması için sadece "yurt dışına satış yapılıyor" demek yeterli değildir.

Transit ticaret kazancının doğru hesaplanması gerekir.

Örneğin:

Alış maliyeti: 10.000.000 TL
Satış hasılatı: 12.000.000 TL

ise ilk bakışta:

Brüt kazanç = 2.000.000 TL

olarak görünür.

Ancak;

• taşıma giderleri,
• sigorta,
• banka giderleri,
• komisyonlar,
• finansman giderleri,
• kur farkları,
• müşterek giderler

gibi unsurların kazancın tespitinde nasıl dikkate alınacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Tebliğ, indirim kapsamında olan faaliyetlerle kapsam dışı faaliyetlerin birlikte yapılması halinde hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı izlenmesini esas almaktadır.

Bu nedenle YMM açısından ayrı muhasebe takibi büyük önem taşımaktadır.

Yabancı ortaklı şirketlerde transfer fiyatlandırması riski

Transit ticaret yapan şirketin yabancı ortaklı olması, 5 puanlık avantajdan yararlanılmasına tek başına engel değildir.

Ancak yabancı ortak;

• Çin'deki tedarikçi,
• Almanya'daki müşteri,
• grup şirketi,
• komisyoncu

konumundaysa transfer fiyatlandırması açısından ayrıca inceleme yapılması gerekir.

Örneğin:

Çin'deki ilişkili şirketten alış: 10 milyon TL

Almanya'daki ilişkili şirkete satış: 10,2 milyon TL

Türkiye'deki şirket yalnızca 200 bin TL kâr elde etmişse, bu kâr marjının emsallere uygun olup olmadığı ayrıca sorgulanabilir.

Dolayısıyla transit ticarette:

İhracat kazancının 5 puanlık avantajdan yararlanması ile transfer fiyatlandırmasının emsallere uygun olması iki ayrı konudur.

Birincisinin sağlanması ikincisini ortadan kaldırmaz.

7582 sayılı Kanun ile 2026'da yeni bir boyut

Transit ticaret açısından 2026 yılında ayrıca 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun dikkate alınmalıdır.

GİB'in açıklamasına göre 7582 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nda transit ticarete ilişkin kazanç indiriminin kapsamı genişletilmiş ve söz konusu kazancın yurt içi asgari kurumlar vergisinin hesaplanmasına esas kurum kazancından düşülebilmesine imkan sağlanmıştır.

Bu nedenle 2026 yılı açısından transit ticaret yapan şirketlerde yalnızca:

"5 puanlık kurumlar vergisi oranından yararlanabilir miyim?"

sorusu değil,

aynı zamanda:

"Transit ticaret kazancının yurt içi asgari kurumlar vergisi karşısındaki durumu nedir?"

sorusu da incelenmelidir.

Bu düzenleme transit ticaret yapan şirketlerin vergi planlaması açısından ayrıca önem taşımaktadır.

Hangi kontroller yapılmalı?

Transit ticaret yapan bir şirketin YMM incelemesinde aşağıdaki belgelerin birlikte değerlendirilmesi faydalı olacaktır:

Ticari belgeler

• Alış faturaları
• Satış faturaları
• Satış sözleşmeleri
• Tedarik sözleşmeleri
• Taşıma belgeleri
• Sigorta belgeleri
• Ödeme belgeleri

Muhasebe kayıtları

• 600 Yurtiçi Satışlar
• 601 Yurtdışı Satışlar
• ilgili maliyet hesapları
• 120 Alıcılar
• 320 Satıcılar
• 102 Bankalar
• kur farkı hesapları

Vergisel belgeler

• Kurumlar Vergisi Beyannamesi
• Geçici Vergi Beyannameleri
• KDV Beyannameleri
• e-Defter
• Mizan
• transfer fiyatlandırması raporu

Diğer veriler

• Banka ekstresi
• Döviz hareketleri
• Gümrük belgeleri
• İlişkili kişi sözleşmeleri
• Yurt dışı şirketlerle yapılan sözleşmeler

Sonuç

Transit ticaret yapan Türkiye'de kurulu şirketler açısından 2026 itibarıyla önemli bir vergisel avantaj bulunmaktadır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/7. maddesi, ihracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanmasını öngörmektedir.

1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin 32.1.2.5 bölümü ise bu uygulamayı daha da netleştirerek, yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye girmeksizin başka bir ülkedeki müşteriye satılması halinde elde edilen kazancın da 5 puanlık indirimden yararlanabileceğini açıkça belirtmektedir.

Dolayısıyla:

Çin → Türkiye'ye girmeden → Almanya

şeklindeki bir ticari işlemden Türkiye'de kurulu şirket tarafından elde edilen transit ticaret kazancı, şartların sağlanması halinde KVK 32/7 kapsamında 5 puan indirimli kurumlar vergisi oranına konu olabilir.

Bununla birlikte bu uygulama KVK 10/1-ğ kapsamında bir kazanç indirimi değildir. KVK 10/1-ğ, belirli şartları taşıyan hizmet ihracatına ilişkin bir düzenlemedir.

Ayrıca 2026 yılında 7582 sayılı Kanunla getirilen düzenlemeler nedeniyle transit ticaret kazancının yurt içi asgari kurumlar vergisi açısından da ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle transit ticaret yapan şirketlerde YMM incelemesi yalnızca kurumlar vergisi beyannamesindeki oran kontrolüyle sınırlı kalmamalı; alış–satış–banka–E-Defter–KDV–kur farkları–transfer fiyatlandırması–asgari kurumlar vergisi bağlantısı birlikte incelenmelidir.

Eser Sevinç

Yeminli Mali Müşavir